Mobilne Logo Ministerstwa Zdrowia

14.11.2014

Profilaktyka wtórna

---

W przypadku raka piersi decydujące znaczenie ma profilaktyka wtórna, czyli wczesne wykrycie nowotworu. Dlatego każda kobieta od dwudziestego roku życia powinna regularnie badać swoje piersi. Takie badanie wykonuje się samodzielnie, najlepiej pierwszego dnia po zakończeniu miesiączki. Kobiety po menopauzie również powinny raz w miesiącu badać piersi – najlepiej zawsze tego samego dnia. Raz w roku takie badanie powinno być wykonane przez ginekologa, chirurga lub onkologa – nawet jeśli samobadanie nie wykazuje żadnych niepokojących zmian!

Jak samodzielnie badać piersi

Objawy, które trzeba pilnie skonsultować z lekarzem, to:

  • zmiana wielkości i kształtu piersi, która nie ustępuje po miesiączce;
  • guzki lub zgrubienia wyczuwalne w piersi lub pod pachą;
  • zmiana koloru skóry piersi;
  • wciąganie sutków, pomarszczenie lub łuszczenie się skóry piersi;
  • krwawienie lub wyciek wydzieliny z brodawek;
  • naczynia żylne widoczne na piersi bardziej niż zwykle;
  • obrzęk ramienia.

O wszelkich innych zmianach zauważonych na piersiach również należy poinformować lekarza.

Badania diagnostyczne – USG i mammografia

USG i mammografia służą wykrywaniu różnych zmian w piersiach, zwłaszcza zmian nowotworowych. O tym czy pacjentka powinna wykonać USG czy mammografię, zawsze decyduje lekarz. Oba badania wykrywają zmiany nowotworowe w najwcześniejszym stadium, kiedy są dużo łatwiejsze do wyleczenia.

Mammografia to radiologiczna metoda badania piersi. Polega na wykonaniu zdjęć gruczołów piersiowych przy użyciu promieni rentgenowskich. Mammografia uwidacznia charakterystyczne zmiany, także na etapie, gdy nie są one jeszcze guzkiem, ale mają np. formę zmian w strukturze tkanki. Pozwala wykryć raka piersi oraz inne patologie sutka zanim pojawią się objawy chorobowe.

Badanie nie jest bolesne, choć zdarza się, że niektóre kobiety odczuwają podczas niego chwilowy dyskomfort związany z uciskiem piersi.

Mammografia spełnia wszystkie kryteria dobrego testu przesiewowego. Nie ma innej metody, pozwalającej wcześnie wykrywać raka piersi i dzięki temu leczyć go w mniej zaawansowanych stadiach. W krajach skandynawskich dzięki przesiewowym badaniom mammograficznym wyraźnie zmniejszyła się umieralność z powodu raka. Skuteczność wykrywania raka sutka tą metodą jest oceniana na 80% – 95%!

Program przesiewowy jest przeznaczony dla ubezpieczonych kobiet w wieku od 50 do 69 lat, które w ciągu ostatnich 2 lat nie wykonywały mammografii. Badania w ramach programu są bezpłatne. Żeby je zrobić, nie trzeba mieć skierowania, ani specjalnego zaproszenia. Wystarczy zgłosić się do placówki, która realizuje program.

Sprawdź, gdzie możesz bezpłatnie wykonać mammografię, w serwisie populacyjnego programu wczesnego wykrywania raka piersi.

Jak przygotować się do badania mammograficznego

W dniu badania nie należy stosować dezodorantu, zasypki ani pudru – szczególnie w dole pachowym i pod biustem. Te środki mogą powodować zmiany obrazu mammograficznego. Panie, które miesiączkują, powinny wykonać badanie w drugim tygodniu po miesiączce (zminimalizuje to dyskomfort związany z cyklem hormonalnym). Jeśli piersi są wrażliwe lub obolałe, przez dwa dni przed badaniem nie należy pić napojów ani spożywać produktów zawierających kofeinę.

Idąc na badanie, należy zabrać ze sobą dowód osobisty oraz wynik poprzedniego badania – jeżeli było wykonane.

Jak wykonuje się mammografię

Badanie trwa zaledwie kilka minut. Przeprowadza się je w pracowni radiologicznej/mammograficznej za pomocą specjalnego aparatu, wytwarzającego promieniowanie, przy użyciu czułych błon rentgenowskich. Mammografię przeprowadza technik elektroradiologii. Badanie polega na wykonaniu zdjęć w dwóch projekcjach – od góry i z boku (przy czym ucisk trwa tylko kilka sekund), co pozwala uzyskać po dwa obrazy dla każdego sutka. Następnie zdjęcia są analizowane i opisywane przez specjalistę – lekarza radiologa.

Wyniki mammografii

Jeżeli wynik badania jest prawidłowy, jest wydawany w terminie 14 dni od jego wykonania. Zawiera wówczas informację, że kolejne badanie należy wykonać za dwa lata.

Jeżeli wynik nie jest prawidłowy, pacjentka jest o tym informowana i kierowana na kolejne badania. Lekarz zleca odpowiednie badania, ocenia wyniki i podejmuje decyzję o dalszej diagnostyce. Może być to mammografia uzupełniająca, USG lub biopsja cienkoigłowa.

Pamiętaj!

Nie każda zmiana, wykryta dzięki mammografii, okazuje się nowotworem. Każda wymaga jednak pilnej konsultacji lekarskiej, która może ocalić Twoje zdrowie lub życie!

Panie, które ze względu na wiek nie uczestniczą w programie profilaktycznym, mogą wykonać bezpłatne badanie piersi (mammografię lub USG) na podstawie skierowania wydanego przez lekarza specjalistę (ginekologa, onkologa) przyjmującego w ramach ubezpieczenia zdrowotnego. Badania mammograficznego nie wykonuje się u kobiet przed 35 rokiem życia oraz w okresie laktacji (w razie potrzeby badania, wykonywane jest USG) . O tym czy pacjentka powinna mieć wykonane USG czy mammografię, decyduje lekarz.

Badanie USG wykorzystuje ultradźwięki. Jest nieinwazyjne, całkowicie bezbolesne i nieszkodliwe dla zdrowia. Pacjentki otrzymują jego wynik od razu.

Wykonanie pierwszego USG piersi zaleca się w 20 roku życia. Pacjentki powinny się na nie zgłaszać ok. 7 – 10 dnia cyklu. Do ukończenia 30 roku życia należy je powtarzać co najmniej co 2 lata, a potem raz do roku – o ile lekarz nie zaleci inaczej.

Badanie USG pozwala wykryć guzki o wielkości ok. 3 – 5 mm, które są niewyczuwalne dotykiem (palpacyjnie). Stosuje się je m.in. podczas monitorowania zmian nowotworowych wykrytych za pomocą mammografii, unikając w ten sposób częstego napromieniania promieniami rentgenowskimi.

Ze względu na małą czułość i swoistość sonomammografia nie jest stosowana jako badanie przesiewowe.

Pakiet onkologiczny

Pakiet onkologiczny - zapoznaj się ze zmianami wprowadzonymi przez ministra zdrowia.

---
czytaj więcej
powrót do góry