Mobilne Logo Ministerstwa Zdrowia

19.06.2015

Stanowisko w sprawie wprowadzenia zmian systemowych dotyczących wykonywania zawodów pielęgniarki i położnej

---

Menu

Sprawy dotyczące wprowadzenia
zmian systemowych w zakresie wykonywania zawodów pielegniarki i położnej mające
na celu poprawę sytuacji zawodowej i socjalnej tych grup zawodowych są
przedmiotem rozmów prowadzonych przez Kierownictwo Ministerstwa Zdrowia z
przedstawicielami Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych oraz Ogólnopolskiego
Związku Zawodowego Pielęgniarek i Położnych.

W dniu 6 marca 2015 r. odbyło się spotkanie Kierownictwa
Ministerstwa Zdrowia z przedstawicielami Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych oraz
Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Pielęgniarek i Położnych, na którym
uzgodniono harmonogram działań Ministerstwa Zdrowia dotyczący rozwiązania
zgłaszanych przez stronę społeczną postulatów.

Działania Ministerstwa Zdrowia będą dotyczyły również zabezpieczenia
kształcenia przeddyplomowego i podyplomowego pielęgniarek i położnych.

W kwestii
zabezpieczenia kształcenia przeddyplomowego pielęgniarek i położnych, resort
zdrowia zaplanował w nowej perspektywie finansowej 2014 – 2020 w ramach
Strategii Rozwoju Kapitału Ludzkiego realizację działań, których celem jest
zapewnienie opieki zdrowotnej dostosowanej do potrzeb społecznych oraz wyzwań
demograficznych. W jej ramach zaplanowano realizację programów rozwojowych dla
uczelni uczestniczących w procesie kształcenia pielęgniarek i położnych, ukierunkowanych na zwiększenie liczy absolwentów w celu zapewnienia właściwej
liczby pielęgniarek
i położnych w polskim systemie opieki zdrowotnej. Ten typ programów rozwojowych
będzie służył m.in. poprawie programów praktyk i staży oraz wzmocnieniu
współpracy pomiędzy uczelniami kształcącymi na kierunkach pielęgniarstwo i
położnictwo a podmiotami leczniczymi. Dodatkowo, programy rozwojowe służyć będą wzmocnieniu
atrakcyjności kierunków pielęgniarstwo i położnictwo, m.in. poprzez rozwój
systemu stypendialnego. Ponadto przewidziano realizację programów rozwojowych
dla uczelni medycznych uczestniczących w procesie praktycznego kształcenia
pielęgniarek i położnych, obejmujących tworzenie odrębnych centrów symulacji medycznej oraz
rozwój systemu praktycznego nauczania klinicznego i egzaminowania studentów
kierunków pielęgniarstwo i położnictwo, wyposażonych m. in. w fantomy i stymulatory.
Działania te będą wspierane finansowo
ze środków unijnych i realizowane w ramach Programu Operacyjnego Wiedza
Edukacja i Rozwój (PO WER), zatwierdzonego przez Komisję Europejską w grudniu
2014 roku.

Wsparcie
dodatkowego kształcenia przeddyplomowego na kierunkach pielęgniarstwo i położnictwo, ze szczególnym uwzględnieniem rozwoju umiejętności praktycznych z wykorzystaniem technik symulacji medycznej, służyć będzie przeciwdziałaniu
luce pokoleniowej i będzie ukierunkowane na podniesienie liczby studentów i
absolwentów ww. kierunków. W ramach PO WER zaplanowano, że docelowa
wartość wskaźnika w 2023 r.  – dodatkowa liczba osób, które
dzięki wsparciu programu uzyskają uprawnienia do wykonywania zawodu
pielęgniarki lub położnej wyniesie 10 625 osób, natomiast liczba wdrożonych
programów rozwojowych na uczelniach prowadzących kształcenie na kierunkach
pielęgniarstwo i położnictwo do roku 2023 została określona na poziomie 42
programów. 

PO WER przewiduje również
wsparcie kształcenia podyplomowego pielęgniarek i położnych (w tym kursów specjalistycznych dotyczących wystawiania recept
przez pielęgniarki i położne). Docelowa liczba pielęgniarek i położnych
objętych kształceniem podyplomowym w perspektywie 2014-2020 została ustalona na
poziomie 20 tys. pielęgniarek i położnych, z czego 10 tys. – zgodnie z
założeniami –  będzie mogło skorzystać ze
szkoleń do 2018 roku.

Ponadto należy nadmienić,
że wartość docelowa wskaźnika zatrudnienia pielęgniarek i położnych na 1 tys. mieszkańców w 2020 roku została określona w Uchwale nr
104 Rady Ministrów  z dnia 18  czerwca 2013 roku w sprawie  przyjęcia Strategii
Rozwoju Kapitału Ludzkiego 2020
(Monitor Polski  poz. 640). Zgodnie z ww. Strategią  w ramach realizacji Celu szczegółowego nr 4 –
dotyczącego poprawy zdrowia obywateli oraz efektywności systemu opieki
zdrowotnej zakłada się wzrost wskaźników liczby pielęgniarek i liczby położnych
w przeliczeniu na 1 tys. populacji do poziomu co najmniej  średniej OECD w 2020 roku. Natomiast w
dokumencie Policy paper dla ochrony zdrowia
na lata 2014-2020 Krajowe ramy strategiczne
, przyjętym we wrześniu 2014 r. przez
Kierownictwo Ministerstwa Zdrowia założono, że liczba pielęgniarek i położnych na 10 tys. ludności wynosząca w 2010 r. – 
61,2, a w 2011 r. – 62,9 powinna do 2020 r. wzrosnąć i osiągnąć wartość
65,7.   

Sprawy dotyczące wynagrodzeń
pielęgniarek i położnych również są przedmiotem rozmów Kierownictwa
Ministerstwa Zdrowia z przedstawicielami Naczelnej Rady Pielęgniarek i
Położnych oraz Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Pielęgniarek i Położnych, w trakcie których omawiano m. in. przygotowanie mechanizmów
zapewniających wynagrodzenie zgodnie z przygotowaniem zawodowym i uzyskanymi
kwalifikacjami podyplomowymi poprzez systemowe rozwiązania dotyczące określenia minimalnej liczby i
poziomu kwalifikacji kadry pielęgniarskiej dla wszystkich zakresów świadczeń i
rodzajów komórek organizacyjnych, wymienionych w rozporządzeniu Ministra
Zdrowia  z dnia 22 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego (Dz. U. poz. 1520, z późn. zm.) oraz w
pozostałych rozporządzeniach, określonych dla poszczególnych zakresów
gwarantowanych świadczeń opieki zdrowotnej.

Rozważane
są zmiany w finansowaniu świadczeń pielęgniarki i położnej podstawowej opieki
zdrowotnej, poprzez zwiększenie wartości stawki kapitacyjnej.

Jednocześnie należy
podkreślić, że kształtowanie poziomu wynagrodzeń w danym podmiocie jest elementem
zarządzania i pozostaje w istotnej zależności od kondycji ekonomicznej
podmiotu, dostępnej wielkości nakładów finansowych, realiów lokalnego rynku
pracy, a bazuje na wewnątrzzakładowych rozwiązaniach organizacyjnych i regulaminowych. Zgodnie z art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z
2013 r. poz. 217 z późn. zm.) za zarządzanie podmiotem leczniczym, niebędącym przedsiębiorcą,
odpowiada jego kierownik. Nadzór nad
podmiotem leczniczym nie będącym przedsiębiorcą sprawuje podmiot tworzący, co reguluje art. 121 ww. ustawy. W ramach nadzoru podmiot tworzący dokonuje
kontroli i oceny w szczególności prawidłowości gospodarowania przez podmiot
leczniczy mieniem oraz środkami publicznymi, gospodarki finansowej oraz
realizacji zadań określonych w regulaminie organizacyjnym i statucie. Oznacza
to, że również sposób kształtowania poziomu wynagrodzeń w danym podmiocie
należy do obszarów podległych czynnościom nadzorczym wykonywanym przez podmiot
tworzący.

Jednocześnie uzgodniono ze stroną społeczną, że docelowo
monitoring specjalistów na potrzeby określenia minimalnej liczby pielęgniarek i
położnych w poszczególnych dziedzinach pielęgniarstwa dla każdego województwa
będzie prowadzony w oparciu o ustawę  o systemie informacji w
ochronie zdrowia, która przewiduje gromadzenie i przetwarzanie danych w ramach Systemu Monitorowania Kształcenia Pracowników
Medycznych, który będzie również narzędziem służącym ustalaniu priorytetów
w kształceniu  podyplomowym pielęgniarek
i położnych.

Ponadto w ramach działań
Ministerstwa Zdrowia zaplanowano przygotowanie rozporządzenia w sprawie
kryteriów oceny ofert dla poszczególnych rodzajów świadczeń, które będzie miało
na uwadze interes świadczeniobiorców oraz konieczność zapewnienia prawidłowego
przebiegu porównania ofert w toku postępowania w sprawie zawarcia umowy o
udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Powyższe ustalenia
są realizacją postulatów środowiska, a termin ich realizacji został określony
na koniec 2015 roku.

Kwestia
ustalania minimalnych norm zatrudnienia pielęgniarek i położnych została
uregulowana w rozporządzeniu z dnia 28 grudnia 2012 r. w sprawie sposobu ustalania minimalnych norm zatrudnienia pielęgniarek
i położnych w podmiotach leczniczych niebędących przedsiębiorcami
(Dz. U. z
2013 r. poz 1545), które obowiązuje od dnia 1 stycznia 2013 roku. Przedmiotowe rozporządzenie nie zawiera przepisów
regulujących zatrudnienie czy też organizację pracy, jedynie wskazuje sposób
ustalenia minimalnych norm. Natomiast zawiera kryteria, które powinny być
uwzględnione przy określaniu kategorii opieki, do której może zostać
zakwalifikowany pacjent, co z kolei powinno być ważnym elementem przy
określaniu zasad opieki nad pacjentem i stanowić podstawę do podejmowania przez
kierownika podmiotu leczniczego decyzji dotyczącej liczby pielęgniarek i
położnych zatrudnionych na danym oddziale.

Ponadto ważne są także inne aspekty m.
in. specyfika danego podmiotu leczniczego, różnorodne uwarunkowania, które
wpływają na czas trwania poszczególnych zadań wykonywanych przez pielęgniarki i
położne, stany kliniczne pacjentów, czas trwania hospitalizacji, specyfika
udzielanych świadczeń zdrowotnych, organizacja pracy jednostek wspomagających
proces ich udzielania. Wiedzę w przedmiotowym zakresie posiadają kierownik
podmiotu leczniczego oraz kadra pielęgniarska (pielęgniarki naczelne,
przełożone pielęgniarek, pielęgniarki oddziałowe) i tylko oni mogą ustalić
liczbę pielęgniarek i położnych niezbędną do zapewnienia opieki z
wykorzystaniem przepisów o sposobie ustalania minimalnych norm.

Ostateczna
decyzja w sprawie ustalenia minimalnej liczby pielęgniarek i położnych,
zatrudnianych np. na danym oddziale powinna uwzględniać opinie przedstawicieli
samorządu zawodowego i związków zawodowych, dla których uprawnienie do
opiniowania norm ustalonych przez kierownika podmiotu leczniczego wynika z
przepisu art. 50 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej. Organizacją
pracy pielęgniarek i położnych w oddziałach zajmują się osoby zarządzające,
poczynając od pielęgniarki oddziałowej, przełożonej pielęgniarek, naczelnej
pielęgniarki, a odpowiedzialność za kompleksowe zarządzanie podmiotem
leczniczym ponosi kierownik tego podmiotu. W związku z tym, kierownik podmiotu
leczniczego przyjmując określoną normę zatrudnienia pielęgniarek i położnych,
jest odpowiedzialny za zabezpieczenie właściwej jakości i dostępności świadczeń
zdrowotnych oraz bezpieczeństwo pacjentów i zapewnienie właściwego zatrudnienia
oraz organizacji pracy.

Ponadto
należy podkreślić, że regulacje w zakresie stosowania minimalnych norm
obwiązują każdy podmiot wykonujący działalność leczniczą realizujący
świadczenia gwarantowane finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia ze środków
publicznych.

Odnosząc
się do zjawiska migracji pielęgniarek i położnych, należy nadmienić, że szacowane ono jest na podstawie różnych danych: np. na podstawie liczby
zaświadczeń potwierdzających kwalifikacje zawodowe wydawane przez samorząd
zawodowy oraz na podstawie udostępnianych przez Komisję Europejską informacji o uznanych kwalifikacjach zawodowych. Równocześnie należy mieć na uwadze fakt, że swoboda przepływu osób jest jedną z fundamentalnych swobód Unii
Europejskiej.
W okresie od maja 2004 roku do 31 grudnia 2014 roku ogółem wydano 18 024
zaświadczenia na potrzeby uznawania kwalifikacji zawodowych w UE dla
pielęgniarek i położnych, co stanowi 8,21% zatrudnionych (w tym 7,52% pielęgniarek i 5,91%
położnych).

Równocześnie
należy zwrócić uwagę na to, że informacje o wydanych zaświadczeniach nie są
jednoznaczne z liczbą osób, które wyjechały z kraju w celu podjęcia pracy poza
jego granicami, lub wyjechały i pracują w zawodzie.

Ze
statystyk unijnych wynika, że w krajach UE wobec polskich pielęgniarek podjęto
4719 decyzji w sprawie uznania kwalifikacji (2,15% pielęgniarek w odniesieniu
do liczby aktualnie zatrudnionych), z czego 3608 decyzji było pozytywnych
(1,64%), 170 negatywnych a w 941 (0,43%) przypadkach wnioski są nadal
rozpoznawane (lub pielęgniarki są w trakcie realizacji stażu adaptacyjnego).

Natomiast
wobec polskich położnych podjęto 472 decyzje w sprawie uznania kwalifikacji
(1,83% położnych w odniesieniu do liczby aktualnie zatrudnionych), z czego 302
było pozytywnych (1,17%), 31 negatywnych a w 139 (0,54%) przypadkach wnioski są
rozpatrywane, lub nałożono środki kompensacyjne.

Dokument
prawo wykonywania zawodu w latach 2003 – 2014 wydano 25 453 pielęgniarkom (co
stanowi 11,59% w stosunku do aktualnie zatrudnionych) i 4 897 położnym, (co
stanowi 19% w stosunku do aktualnie zatrudnionych).

Odnosząc
się do stanowiska w sprawie wprowadzenia obowiązku zatrudniania absolwentów
studiów kierunków pielęgniarstwo i położnictwo na zasadach rezydentury w
podmiotach leczniczych udzielających świadczeń całodobowo w systemie
stacjonarnym, uprzejmie informuję, że Ministerstwo Zdrowia bada możliwości
organizacyjne, prawne i finansowe objęcia formą rezydentury pielęgniarek, które
będą odbywały specjalizację. Proponowane przez środowisko rozwiązanie
wymagałoby szeregu zmian regulacji prawnych m.in. polegających na wprowadzeniu
obowiązkowej pracy po studiach dla osób, które ukończyły kierunki
pielęgniarstwo i położnictwo. 
Jednocześnie wyjaśniam, że funkcjonujące rezydentury lekarskie są formą
kształcenia podyplomowego lekarzy, związaną z szkoleniem specjalizacyjnym na
podstawie umowy o pracę zawartej z podmiotem prowadzącym szkolenie
specjalizacyjne na czas określony w programie specjalizacji, finansowaną przez
ministra właściwego do spraw zdrowia w ramach środków budżetu państwa, których
jest dysponentem. Należy jednakże podkreślić, że pielęgniarki i położne mają
szkolenia specjalizacyjne także dofinansowane z budżetu państwa. Liczba miejsc
dofinansowanych w ramach szkoleń specjalizacyjnych dla pielęgniarek i położnych
od roku 2009 jest na poziomie 1850 miejsc. W latach 2005-2007 kwota
dofinansowania jednego miejsca szkoleniowego z budżetu państwa wynosiła 4120,00 zł, w roku 2008 wzrosła do 4215,00 zł. W
latach 2009 – 2015 kwota dofinansowania jednego miejsca szkoleniowego
kształtuje się na poziomie 4 337,00 zł. 

Niezależnie
od powyższego, cały czas prowadzone są rozmowy z przedstawicielami środowiska
pielęgniarek i położnych.  Na  spotkaniach, które odbyły  się 30 kwietnia 2015r. i 9 czerwca 2015 r. z
Naczelną Radą Pielęgniarek i Położnych oraz Ogólnopolskim Związkiem Zawodowym
Pielęgniarek i Położnych, Minister Zdrowia przedstawił propozycje rozwiązań o
charakterze systemowym, które przyczynią się do poprawy
poziomu finansowania i jakości organizacji pracy pielęgniarek i położnych.

Resort
zdrowia przygotował projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia w
sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego,
który określa kwalifikacje i minimalne wymagania dotyczące
pielęgniarek i położnych w realizacji poszczególnych świadczeń, poprzez
wskazanie liczby równoważników
etatów dla pielęgniarek i położnych. Projekt ten został przesłany do konsultacji NRPiP
oraz OZZPiP. Ustalono, że strona społeczna odniesie się do propozycji zmian w
projekcie rozporządzenia  koszykowego z zakresu leczenia szpitalnego i zaakceptują je lub ewentualnie
zostaną uzgodnione inne zapisy wynikające z racjonalnych argumentów obu stron. Po zaakceptowaniu zmian przez stronę społeczną i Ministerstwo Zdrowia  zostaną podjęte działania legislacyjne w tym
zakresie.

/-/ Z upoważnienia MINISTRA ZDROWIA

PODSEKRETARZ STANU

Cezary Cieślukowski

Refundacja

Zapoznaj się z zasadami refundacji i ustalania poziomu odpłatności. Sprawdź najnowszą listę leków refundowanych. Skorzystaj z informatora o lekach refundowanych.

---
czytaj więcej
powrót do góry